Endokrin tizim · MKB-10: E10.9
1-tip qandli diabet (Bolalar diabeti)
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Ko‘p chanqash, tez-tez siydik va vazn yo‘qotish bo‘lsa, shu kuni pediatr yoki endokrinologga ko‘rining, kutib o‘tirmang.
Alomatlari
Odatdagidan ko‘p chanqash va tez-tez siydikka chiqish, ishtaha yaxshi bo‘lsa ham vazn yo‘qotish, holsizlik. Yaqinda to‘xtagan tungi siydik tutolmaslik ham bo‘lishi mumkin. Og‘ir holatda ko‘ngil aynishi, qusish, qorin og‘rig‘i, og‘izdan atseton hidi va nafasning chuqurlashishi paydo bo‘ladi.
Qanday aniqlanadi
Tashxis qondagi shakar miqdorini aniqlash, kerak bo‘lsa uzoq muddatli shakar nazoratini baholovchi va autoimmun jarayonni ko‘rsatuvchi tekshiruvlar bilan qo‘yiladi. Siydikda keton tanalari tekshiriladi. Tashxis qo‘yilgach, bola endokrinolog kuzatuviga olinadi.
Davolash yondashuvi
Davo qondagi shakarni nazorat qiluvchi gormonni muntazam tashqaridan kiritishdan, shakarni o‘z-o‘zini tekshirishdan, mos ovqatlanish va jismoniy faollikni rejalashtirishdan iborat. Ota-onalar past va yuqori shakar holatlarini aniqlash va yordam berishga o‘rgatiladi. Davolashni shifokor belgilaydi.
Asoratlari
Qisqa muddatda juda past shakar (hushdan ketish, tutqanoq) va ketoatsidoz deb ataluvchi xavfli holat bo‘lishi mumkin. Uzoq muddatda ko‘z, buyrak, nerv va yurak-qon tomir zararlanishi rivojlanishi mumkin, shakar nazorati yaxshi bo‘lsa ularning xavfi kamayadi.
Sababi
Immun tizim oshqozon osti bezidagi qondagi shakarni boshqaruvchi gormon ishlab chiqaruvchi hujayralarni o‘zi zararlaydi (autoimmun jarayon). Gormon yetishmasligi tufayli shakar hujayralarga kira olmaydi va qonda to‘planadi. Aniq sabab to‘liq ma’lum emas, irsiy moyillik va tashqi omillar rol o‘ynaydi.
Oldini olish
1-tip diabetning aniq oldini oladigan usuli yo‘q va u noto‘g‘ri ovqatlanish yoki shirinlik iste’molidan kelib chiqmaydi. Asosiy chora erta aniqlash: xarakterli alomatlar paydo bo‘lganda tezda shifokorga murojaat qilish og‘ir holatdan saqlaydi. Milliy emlash taqvimida bunga qarshi emlash yo‘q.
Qanchalik uchraydi
Bolalik va o‘smirlik davrida ko‘proq boshlanadi, ammo har qanday yoshda, hatto kichik bolalarda ham paydo bo‘lishi mumkin. Oilada diabet bo‘lmasa ham rivojlanishi mumkin. Ortiqcha vazn va turmush tarzi bu turning sababi emas.
Kutiladigan natija
Kasallik umrbod davom etadi, ammo to‘g‘ri davo, parhez, shakar nazorati va mashqlar bilan bola to‘liq faol hayot kechira oladi. Ota-onalar va bolani o‘qitish davolashning muhim qismi. Muntazam kuzatuv asoratlarning oldini oladi.
Qaysi mutaxassis ko‘radi
Bolalar endokrinologi, Pediatr
Ma’lumot ta’lim uchun. Tibbiy maslahat emas; tashxis va davolashni shifokor belgilaydi. Shoshilinch holatda 103 yoki 112 ga qo‘ng‘iroq qiling.