Oshqozon-ichak infeksiyalari · MKB-10: A04.6
Iyersinioz (Ichak iyersiniozi)
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Isitma, qorin og‘rig‘i va ich ketishi bir kundan ortiq davom etsa, shifokorga murojaat qiling. DARHOL 103 yoki 112: qorinda kuchli doimiy og‘riq, qorin qattiqlashishi, qonli najas, qayta-qayta qusish, siydik 6 soat va undan ko‘p ajralmasligi, ko‘zlar botishi, hushning susayishi yoki chaqaloqda 38°C dan yuqori harorat.
Alomatlari
Kasallik isitma, qorin og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi, qusish va suyuq, ba’zan shilimshiq yoki qon aralash najas bilan boshlanadi. Og‘riq ko‘pincha o‘ng pastki qorinda bo‘lib, ichak o‘simtasi yallig‘lanishiga (appenditsit) o‘xshaydi. Ba’zi bolalarda toshma, bo‘g‘im og‘rig‘i, tomoq qizarishi va tanada sariqlik kuzatiladi. Kichik bolalarda ich ketishi ko‘proq bo‘ladi.
Qanday aniqlanadi
Shifokor shikoyatlar va ovqatlanish tarixiga (sabzavot, xom suv, kemiruvchilar bilan aloqa) e’tibor beradi. Najas va qon ekmasi hamda maxsus antitanalar tahlili qo‘zg‘atuvchini aniqlaydi. Qorin og‘rig‘ida ultratovush tekshiruvi qo‘llanadi va appenditsit kabi xirurgik kasalliklar inkor etiladi. Qon tahlili yallig‘lanish belgilarini ko‘rsatadi.
Davolash yondashuvi
Davolash infeksionist nazoratida, yengil shaklda uyda, og‘irroq holatlarda shifoxonada olib boriladi. Asosiy yondashuv: suvsizlanishning oldini olish (tez-tez, oz-ozdan ichimlik), yengil parhez va tinch rejim. Qorin og‘rig‘ida isitgich qo‘ymang va og‘riq qoldiruvchi berishdan oldin shifokor bilan maslahatlashing. Davolashni shifokor belgilaydi.
Asoratlari
Davolanmasa, suvsizlanish, mezenterial limfa tugunlarining yallig‘lanishi (soxta appenditsit) va ichak devori yallig‘lanishi rivojlanishi mumkin. Kasallik bo‘g‘imlar, teri (qizil tugunlar) va jigarga ta’sir qilishi, kamdan-kam hollarda qonga o‘tib og‘ir infeksiya chaqirishi mumkin. Davolangandan keyin ham bo‘g‘im og‘riqlari saqlanishi ehtimoli bor.
Sababi
Yersinia bakteriyasi; ifloslangan oziq-ovqat (yaxshi pishmagan go‘sht, yuvilmagan sabzavotlar), suv yoki kemiruvchilar ifloslagan mahsulotlar orqali yuqadi.
Oldini olish
Sabzavot va mevalarni yaxshilab yuvish, go‘shtni to‘liq pishirish, xom va pishgan mahsulotni ajratib saqlash, qo‘lni yuvish, oziq-ovqatni sovutgichda saqlash.
Qanchalik uchraydi
Ko‘proq maktabgacha va maktab yoshidagi bolalarda, yuvilmagan sabzavot, yaxshi pishmagan go‘sht yoki ifloslangan ovqat iste’mol qilgandan keyin uchraydi.
Kutiladigan natija
Ko‘pincha yengil kechadi va davolanadi, ammo ba’zan bo‘g‘im yallig‘lanishi kabi asoratlar bo‘lishi mumkin. Davolash muddati kasallik shakliga bog‘liq.
Qaysi mutaxassis ko‘radi
Infeksionist
Ma’lumot ta’lim uchun. Tibbiy maslahat emas; tashxis va davolashni shifokor belgilaydi. Shoshilinch holatda 103 yoki 112 ga qo‘ng‘iroq qiling.