Yuqumli kasalliklar · MKB-10: A37.9
Ko‘kyo‘tal (Pertussis)
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Bolada ikki haftadan ortiq yo‘tal yoki xurujli yo‘tal bo‘lsa, shu kuni shifokorga murojaat qiling. DARHOL 103 yoki 112: yo‘tal paytida nafas to‘xtashi, lab va yuzning ko‘karishi, chaqaloqda har qanday xurujli yo‘tal, tutqanoq, ichimlik ichmaslik, hushning susayishi, nafas olishda qiynalish.
Alomatlari
Kasallik oddiy shamollashga o‘xshab boshlanadi: yengil yo‘tal, burun oqishi. Bir-ikki haftadan keyin yo‘tal xurujli bo‘lib, ketma-ket qisqa yo‘tal turtkilari va nafas olganda chuqur, ovozli 'hurillagan' nafas (reprise) bilan kechadi. Xuruj oxirida bola ko‘pincha qusadi, yuzi qizarishi yoki ko‘karishi mumkin. Chaqaloqlarda tipik yo‘tal bo‘lmay, nafas to‘xtashi (apnoe) kuzatilishi mumkin. Isitma odatda yuqori bo‘lmaydi.
Qanday aniqlanadi
Shifokor yo‘talning xarakterini va emlanganlik holatini aniqlaydi. Qon tahlilida oq qon hujayralarining ko‘payishi kuzatiladi. Tashxis burun-halqumdan olingan surtmani laboratoriya tekshiruvi va maxsus qon tahlili bilan tasdiqlanadi. Zotiljam gumon qilinsa, ko‘krak qafasi rentgeni qilinadi.
Davolash yondashuvi
Davolash infeksionist va pediatr nazoratida olib boriladi. Kichik chaqaloqlar va xavfli belgilari borlar shifoxonada kuzatiladi. Muhim tomonlari: tinch muhit, yo‘tal xurujini qo‘zg‘atuvchi omillardan (tutun, kuchli hid, qichituvchi changlar) saqlanish, tez-tez oz-ozdan ovqatlantirish, namlangan toza havo. Yo‘talga qarshi vositalarni shifokorsiz bermang. Davolashni shifokor belgilaydi.
Asoratlari
Ko‘kyo‘tal chaqaloqlarda nafas to‘xtashi, zotiljam, tutqanoq va miyaning kislorod yetishmasligi bilan og‘ir kechishi mumkin. Qattiq yo‘taldan burundan qon ketishi, ko‘zlarga qon quyilishi, churra paydo bo‘lishi kuzatiladi. Yo‘tal bir necha oy davom etishi mumkin. Rejali emlash samarali himoyadir.
Sababi
Bordetella pertussis bakteriyasi; havo-tomchi yo‘li bilan, yo‘talganda yuqadi.
Oldini olish
Milliy emlash taqvimidagi kombinatsiyalangan emlashni jadval bo‘yicha o‘tkazish eng muhim himoyadir. Kasal bilan aloqani cheklash va chaqaloqlarni yo‘talayotgan odamlardan uzoq tutish kerak.
Qanchalik uchraydi
Emlanmagan yoki emlash jadvali buzilgan bolalarda, ayniqsa chaqaloq va kichik yoshdagilarda uchraydi; kattalardan yuqishi mumkin.
Kutiladigan natija
Yo‘tal bir necha hafta, ba’zan undan uzoq davom etishi mumkin. Chaqaloqlarda nafas to‘xtashi va o‘pka asoratlari xavfli, shuning uchun shifokor nazorati kerak.
Qaysi mutaxassis ko‘radi
Infeksionist, Pediatr
Ma’lumot ta’lim uchun. Tibbiy maslahat emas; tashxis va davolashni shifokor belgilaydi. Shoshilinch holatda 103 yoki 112 ga qo‘ng‘iroq qiling.
Portalda ochish Emlash taqvimi
Shu yo‘nalishdagi boshqa mavzular:
Brusellyoz (Bolalarda bo‘g‘im va suyak brusellyozi) · Difteriya (Hiqildoq va tomoq difteriyasi) · Dizenteriya (Shigellyoz) · Enterovirusli infeksiya (Koksaki / Qo‘l-oyoq-og‘iz kasalligi)