Favqulodda birinchi yordam (BLS) · MKB-10: T17.9
Nafas yo‘liga yot jism tiqilishi
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Bola yutgan yoki nafas yo‘liga tiqilgan yot jism gumon qilinsa, darhol 103 yoki 112 ga qo‘ng‘iroq qiling. Bola kuchli yo‘talayotgan bo‘lsa, yo‘talishiga qo‘yib bering. Gapira yoki yo‘tala olmasa, lablari ko‘karsa, yoshiga mos birinchi yordamni boshlang; hushini yo‘qotsa, yurak-o‘pka jonlantirishga o‘ting. Yo‘tal o‘tgan bo‘lsa ham, bolani albatta shifokorga ko‘rsating.
Alomatlari
Bola to‘satdan yo‘talib, bo‘g‘ilib qoladi, gapira yoki yig‘lay olmaydi, yuzi qizarib, keyin lablari ko‘karadi, nafas olishga urinadi. Qisman tiqilishda baland xirillagan tovush, kuchli yo‘tal bo‘ladi. Ba’zan yot jism kirib ketib, keyin uzoq yo‘tal, xirillash yoki takroriy zotiljam sifatida namoyon bo‘ladi.
Qanday aniqlanadi
To‘liq tiqilishda tekshirishga vaqt yo‘q, yordam darhol ko‘rsatiladi. Qisman yoki gumon holatda shifokor ko‘rik, ko‘krak qafasi rentgeni va zarur bo‘lsa bronxoskopiya (nafas yo‘llarini kamera bilan ko‘rish) o‘tkazadi.
Davolash yondashuvi
Birinchi yordam bolaning yoshiga mos usul bilan (chaqaloqda orqaga urish va ko‘krakka bosish, kattaroq bolada Geymlix usuli) ko‘rsatiladi. Yot jismni olib tashlash shifoxonada, xirurg va reanimatolog tomonidan amalga oshiriladi. Davolashni shifokor belgilaydi.
Asoratlari
Kislorod yetishmasligi, hushdan ketish, miya zararlanishi, yurak to‘xtashi, o‘pka yallig‘lanishi yoki o‘pka to‘qimasining bujmayishi, nafas yo‘li shikastlanishi mumkin.
Sababi
Bola ovqat yoki kichik buyumni nafas yo‘liga tortib yuborganda nafas yo‘li to‘silib qoladi.
Oldini olish
Kichik o‘yinchoq, danak, yong‘oq, uzum kabi narsalarni yosh bolalardan uzoq tutish, bolani ovqatlanayotganda kuzatish va yugurtirmaslik, ovqatni mayda bo‘lib berish. Ota-onalar birinchi yordam usullarini bilishi kerak.
Qanchalik uchraydi
Ko‘proq bir yoshdan uch yoshgacha bo‘lgan bolalarda, ular hamma narsani og‘ziga tortgan va yeyayotganda yugurgan yoki gapirgan paytda uchraydi.
Kutiladigan natija
Yot jism tezda chiqarilsa, natija yaxshi bo‘ladi. Kechiksa nafas yetishmovchiligi va o‘pka asoratlari xavfi bor, shuning uchun zudlik bilan 103.
Qaysi mutaxassis ko‘radi
Xirurg, Reanimatolog (103)
Ma’lumot ta’lim uchun. Tibbiy maslahat emas; tashxis va davolashni shifokor belgilaydi. Shoshilinch holatda 103 yoki 112 ga qo‘ng‘iroq qiling.