Gastroenterologiya va genetika · MKB-10: K90.0
Seliyakiya (Glyutenga chidamsizlik)
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Bolada surunkali ich ketishi, qorin dam bo‘lishi, vazn ortmasligi yoki sababsiz kamqonlik bo‘lsa, gastroenterologga rejali murojaat qiling. Qattiq suvsizlanish, takroriy qusish, qorinda kuchli og‘riq, hushdan ketish yoki lanjlik bo‘lsa, darhol 103 yoki 112 ga qo‘ng‘iroq qiling.
Alomatlari
Glyuten (bug‘doy, javdar, arpa oqsili) iste’mol qilgandan keyin surunkali ich ketishi, qorin dam bo‘lishi, qorin og‘rig‘i, vazn va bo‘yning yetarli ortmasligi kuzatiladi. Bola serzarda, holsiz, ishtahasi past bo‘ladi, qon kamligi (anemiya) rivojlanishi mumkin. Ba’zan ichak alomatlari kam bo‘lib, faqat kamqonlik, o‘sishdan orqada qolish yoki teri toshmasi bo‘ladi.
Qanday aniqlanadi
Gastroenterolog shikoyatlarni baholaydi. Tashxis maxsus qon tahlillari (antitelo) va kerak bo‘lsa, ingichka ichakdan namuna olish (biopsiya) orqali tasdiqlanadi. Muhim: tekshiruvdan oldin bolaning ovqatlanishini o‘zboshimchalik bilan o‘zgartirmaslik, chunki natija buzilishi mumkin. Genetik tekshiruv qo‘shimcha bo‘lishi mumkin.
Davolash yondashuvi
Yagona samarali yondashuv - umrbod qat’iy glyutensiz parhez. Ovqat tarkibini diyetolog va gastroenterolog bilan rejalashtirish, yashirin glyuten manbalaridan (tayyor mahsulotlar) saqlanish muhim. Parhez ichak shilliq qavatining tiklanishiga yordam beradi. Qo‘shimcha kamchiliklar (temir, vitaminlar) shifokor tomonidan baholanadi. Davolashni shifokor belgilaydi.
Asoratlari
Davolanmasa, o‘sish va rivojlanishdan orqada qolish, qon kamligi, suyaklar zaifligi, vitaminlar tanqisligi, balog‘at kechikishi va surunkali charchoq paydo bo‘lishi mumkin. Uzoq muddatda boshqa autoimmun kasalliklar xavfi ortadi.
Sababi
Irsiy moyilligi bor bolalarda glyuten (bug‘doy, javdar, arpa oqsili) immun tizimining ichak shilliq qavatini zararlashiga olib keladi (autoimmun kasallik); surunkali ich ketishi va vazn yetishmasligi bilan namoyon bo‘ladi.
Oldini olish
Aniq oldini olish usuli yo‘q. Oilada seliyakiya bo‘lsa, erta tekshiruvdan o‘tish va tashxis qo‘yilgach, glyutensiz parhezga umrbod rioya qilish oqibatlarni kamaytiradi.
Qanchalik uchraydi
Irsiy moyillik bor bolalarda, odatda bug‘doy, javdar yoki arpa mahsulotlari ratsionga kiritilgandan keyin namoyon bo‘ladi; ko‘pincha erta bolalikda aniqlanadi.
Kutiladigan natija
Surunkali holat bo‘lib, glyutensiz parhezga qat’iy rioya qilinsa, ko‘pchilik bolalarda shikoyatlar kamayadi va o‘sish tiklanadi. Doimiy kuzatuv talab etiladi.
Qaysi mutaxassis ko‘radi
Gastroenterolog, Genetik
Ma’lumot ta’lim uchun. Tibbiy maslahat emas; tashxis va davolashni shifokor belgilaydi. Shoshilinch holatda 103 yoki 112 ga qo‘ng‘iroq qiling.
Portalda ochish Emlash taqvimi
Shu yo‘nalishdagi boshqa mavzular:
Mukovissidoz (Ichak shakli)