Gastroenterologiya va genetika · MKB-10: E84.1
Mukovissidoz (Ichak shakli)
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Bola o‘smasa, axlati yog‘li va ko‘p bo‘lsa, rejali murojaat qiling. Qorin qattiq og‘risa, tez dam bo‘lsa, takroriy yashil qusish, axlat va yel chiqmasligi yoki suvsizlanish (6 soat siydik yo‘q) bo‘lsa, darhol 103 yoki 112 ga qo‘ng‘iroq qiling.
Alomatlari
Hazm bezlari fermentlari yetishmasligi sababli axlat ko‘p, yog‘li, moyli, hidli va suvda qiyin yuviladi. Bola yaxshi ovqatlansa ham vazn va bo‘yda orqada qoladi, qorni dam bo‘ladi. Chaqaloqda birinchi axlat (mekoniy) kechikishi yoki ichak tutilishi bo‘lishi mumkin.
Qanday aniqlanadi
Shifokor o‘sishni baholaydi, axlat tahlilida yog‘ va ferment ko‘rsatkichlari tekshiriladi. Ter tahlili (terdagi tuz miqdori) va genetik tekshiruv tashxisni aniqlaydi.
Davolash yondashuvi
Gastroenterolog, genetik va pulmonolog birgalikda kuzatadi. Maxsus ovqatlanish rejimi, yetarli kaloriya, vitamin va hazm yordamchi vositalarini shifokor tanlaydi, muntazam nazorat qilinadi. Davolashni shifokor belgilaydi.
Asoratlari
Vazn va o‘sishdan orqada qolish, vitamin yetishmovchiligi, ichak tutilishi, o‘pka kasalliklari qo‘shilishi, jigar va oshqozon osti bezi zararlanishi mumkin.
Sababi
CFTR genidagi irsiy o‘zgarish (mutatsiya) tufayli bezlar quyuq sekret ishlab chiqaradi. Oshqozon osti bezi yo‘llari tiqilib, hazm fermentlari ichakka yetib bormaydi. Kasallik avtosom-retsessiv yo‘l bilan o‘tadi, ya’ni ikkala ota-onada ham o‘zgargan gen bo‘ladi.
Oldini olish
Aniq oldini olish usuli yo‘q; oilada kasallik bo‘lsa tibbiy genetik maslahat tavsiya etiladi. Erta aniqlash va ovqat hazm qilish nazorati o‘sish va ovqatlanishni yaxshilaydi.
Qanchalik uchraydi
Irsiy kasallik, tug‘ilgandan boshlab yoki erta bolalikda namoyon bo‘ladi; ota-onalar sog‘lom tashuvchi bo‘lishi mumkin.
Kutiladigan natija
Surunkali kechadi va doimiy ovqatlanish hamda shifokor nazoratini talab qiladi. To‘g‘ri parvarish bilan bola o‘sishi va hayot sifati yaxshilanadi.
Qaysi mutaxassis ko‘radi
Gastroenterolog
Ma’lumot ta’lim uchun. Tibbiy maslahat emas; tashxis va davolashni shifokor belgilaydi. Shoshilinch holatda 103 yoki 112 ga qo‘ng‘iroq qiling.
Portalda ochish Emlash taqvimi
Shu yo‘nalishdagi boshqa mavzular:
Seliyakiya (Glyutenga chidamsizlik)