Endokrinologiya va diyetologiya · MKB-10: E66.0
Semizlik (Bolalar alimentary semizligi)
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Bola vazni tez ortsa yoki me’yordan oshsa, pediatr yoki endokrinologga rejali murojaat qiling. Doimiy chanqoq, ko‘p siydik qilish, tez charchash, nafas qisilishi, ko‘krak og‘rig‘i, hushdan ketish yoki uyquda nafas to‘xtashi bo‘lsa, shoshilinch shifokorga boring. Hushdan ketsa yoki nafas qiynalsa, 103 yoki 112 ga qo‘ng‘iroq qiling.
Alomatlari
Bolaning vazni yoshi va bo‘yiga nisbatan me’yordan sezilarli oshadi, qorin, yelka va yonoq sohasida yog‘ ko‘proq to‘planadi. Bola tez charchaydi, nafasi qisiladi, terlaydi, harakatchanlikdan qochadi. Ba’zan teri burmalarida qorayish, tizza va oyoq og‘rig‘i, uyqu paytida xurrak yoki o‘ziga ishonchning pasayishi kuzatiladi.
Qanday aniqlanadi
Pediatr yoki endokrinolog bolaning bo‘yi, vazni va tana massasi indeksini yosh me’yorlari bilan solishtiradi. Ovqatlanish va harakat odatlari so‘raladi. Zarur bo‘lsa, qon shakar, yog‘ almashinuvi, qon bosimi, gormonal tekshiruvlar buyuriladi. Boshqa kasalliklar (qalqonsimon bez, genetik sabablar) inkor qilinadi.
Davolash yondashuvi
Davolash butun oila ishtirokida olib boriladi: diyetolog bilan sog‘lom ovqatlanish, shirinlik va fastfudni cheklash, porsiyalar nazorati, kunlik harakatni oshirish, uyqu va ekran vaqtini tartibga solish. Bola tanqid qilinmasdan, qo‘llab-quvvatlanishi muhim. Keskin ochlik parhezlari tavsiya etilmaydi. Davolashni shifokor belgilaydi.
Asoratlari
Davolanmasa, qandli diabet xavfi, qon bosimi oshishi, yog‘li jigar, bo‘g‘imlar va umurtqa muammolari, uyqu paytida nafas to‘xtashi, erta balog‘at yoki hayz buzilishi mumkin. Bola psixologik muammolarga (o‘ziga bahosi past, tengdoshlar bilan qiyinchilik) duch kelishi ehtimol. Katta yoshda yurak kasalliklari xavfi ortadi.
Sababi
Asosiy sabab organizmga tushadigan energiya sarflanadigan energiyadan ko‘p bo‘lishi: shirin va yog‘li ovqat, gazlangan ichimliklar, harakatsiz hayot tarzi, ekran oldida uzoq o‘tirish. Irsiy moyillik, oilaviy ovqatlanish odatlari va kam uyqu ham rol o‘ynaydi. Kam hollarda gormonal kasalliklar sabab bo‘ladi.
Oldini olish
Muvozanatli ovqatlanish, shirin ichimlik va shirinliklarni cheklash, kundalik jismoniy faollik, ekran oldida o‘tkazilgan vaqtni kamaytirish, oilaning birgalikdagi sog‘lom odatlari.
Qanchalik uchraydi
Har xil yoshda uchraydi, ayniqsa kam harakatli, shirinlik va tezkor ovqatni ko‘p iste’mol qiladigan maktab yoshidagi bolalarda.
Kutiladigan natija
Turmush tarzi o‘zgarishi va oila ishtirokida vazn me’yorga yaqinlashishi mumkin, lekin bu uzoq muddatli va izchil harakatni talab qiladi. Davolanmasa, boshqa surunkali kasalliklar xavfi oshadi.
Qaysi mutaxassis ko‘radi
Endokrinolog, Diyetolog
Ma’lumot ta’lim uchun. Tibbiy maslahat emas; tashxis va davolashni shifokor belgilaydi. Shoshilinch holatda 103 yoki 112 ga qo‘ng‘iroq qiling.