Bolalar endokrinologiyasi · MKB-10: E25.0
Tug‘ma buyrak usti bezi giperplaziyasi (ADGS)
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Chaqaloqda jinsiy a’zolar tuzilishi noaniq bo‘lsa, shu kuni shifokor ko‘rigiga murojaat qiling, chunki hayotning dastlabki haftalarida tuz yo‘qotish inqirozi rivojlanishi mumkin. Bola tez o‘sib, erta jinsiy belgilar chiqsa, endokrinologga rejali boring. Qayta-qayta qusish, emmaslik, juda bo‘shashish, hushdan ketish yoki tutqanoq bo‘lsa, darhol 103 yoki 112 ga qo‘ng‘iroq qiling.
Alomatlari
Qizlarda tug‘ilganda tashqi jinsiy a’zolar o‘zgargan bo‘lishi mumkin; o‘g‘il bolalarda ba’zan alomatlar kechroq seziladi. Tuz yo‘qotadigan shaklda chaqaloq emmay qo‘yadi, qusadi, bo‘shashadi, suvsizlanadi. Keyinchalik tez o‘sish, erta jinsiy belgilar paydo bo‘lishi mumkin.
Qanday aniqlanadi
Bolalar endokrinologi qonda buyrak usti bezi gormonlari va tuz-elektrolitlar tahlilini buyuradi. Ko‘pgina davlatlarda chaqaloqlar skriningi mavjud. Genetik tahlil, suyak yoshi aniqlash va buyrak usti bezlari ultratovushi ham qo‘llanadi.
Davolash yondashuvi
Kasallik umr bo‘yi endokrinolog nazoratini talab qiladi: gormonlar balansini tiklovchi doimiy davo, o‘sish va rivojlanishni kuzatish, kasallik, stress yoki operatsiya paytida maxsus yondashuv kerak. Qizlarda ba’zan jarrohlik tuzatish ko‘rib chiqiladi. Davolashni shifokor belgilaydi.
Asoratlari
Davolanmasa chaqaloqda tuz yo‘qotish inqirozi, suvsizlanish, qon bosimi pasayishi va hayot uchun xavfli holat rivojlanishi mumkin. Keyinchalik o‘sish buzilishi, bo‘yning past qolishi va jinsiy rivojlanish muammolari kuzatiladi.
Sababi
Buyrak usti bezida kortizol sintezi uchun kerakli fermentning (ko‘pincha 21-gidroksilaza) irsiy yetishmasligi. Kortizol kam bo‘lgani uchun buyrak usti bezi haddan tashqari rag‘batlanadi va erkak jinsiy gormonlari ortiqcha ishlanadi; ba’zi shakllarda tuz yo‘qotiladi. Kasallik ota-onadan o‘tadi.
Oldini olish
Aniq oldini olish usuli yo‘q. Chaqaloqlarni skrining orqali erta aniqlash, oilada kasallik bo‘lsa genetik maslahat va endokrinolog nazorati muhim.
Qanchalik uchraydi
Irsiy kasallik bo‘lib, chaqaloqlik davrida yoki erta bolalikda aniqlanadi; kam uchraydi.
Kutiladigan natija
Umrbod davolash va kuzatuvni talab qiladi. To‘g‘ri nazorat bilan bolalar normal o‘sishi mumkin, lekin kasallik og‘irlashganda shoshilinch yordam kerak bo‘ladi.
Qaysi mutaxassis ko‘radi
Bolalar endokrinologi
Ma’lumot ta’lim uchun. Tibbiy maslahat emas; tashxis va davolashni shifokor belgilaydi. Shoshilinch holatda 103 yoki 112 ga qo‘ng‘iroq qiling.
Portalda ochish Emlash taqvimi
Shu yo‘nalishdagi boshqa mavzular:
Erta jinsiy balog‘at (PPPR) · Gipofizar nanizm (Bolalar mittiligi / O‘sish gormoni tanqisligi) · Kechikkan jinsiy balog‘at